OBRAZKI Z KRAKOWA

 

                                            Kwitną kasztany - już czas na maturę

                    KRAKOWSKA WIOSNA

         Wiosna – najpiękniejsza pora roku w prastarym Krakowie, Małopolsce i na świecie, pełna radości i śpiewu ptaków, nadziei i optymizmu na co dzień. 
Maluje słoneczne krajobrazy i choć czasem bywa kapryśna(podobno jest rodzaju żeńskiego), bo potrafi wionąć chłodem i śniegiem, nawet przymroźić, płakać deszczem to mimo wszystko obdarza świat kolorami i ciepłem, a niektórym nawet ujmuje lat...

                                                                                                         Ewa Utracka

                                                  Wawelskie wzgórze

                                            "Wiślane" ptactwo wodne

                                                Karmiący łabędzie

                     Smok wawelski zionący ogniem. Dzieło krakowskiego

                  artysty, Bronisława Chromego.

                                          Krokusowy, wiosenny dywan

                                               Forsycja na Plantach

                                          Katedra wawelska w kwietniu

          Wiosna nad wawelskim wzgórzem; widoczne relikty starej zabudowy

    wawelskiego grodu.

                  Wyższe arcybiskupie seminarium duchowne przy Plantach 

                    Dyskusja matematyka z inżynierem sprzed z górą stu lat

                      Wieże katedralne - widok z ul. Kanoniczej("kamienica

                  Długoszowa"}; XVw.

                            Ulica Kanonicza (XVw.) w wiosennym słońcu

                          Krakowski Rynek Główny w Wielką Sobotę (2019r)

                Romański kościół pw. św.Andrzeja (klarysek), XIw. ul. Grodzka

                         Wnętrze kościoła klarysek o barokowym wystroju

                     Wielka Sobota; Grób Pański w starym kościele klarysek

                                   Collegium Novum UJ przy krakowskich Plantach

         Ogród przy Muzeum Archeologicznym, jeden z najładniejszych widokowo w Krakowie

    Pałac Arcybiskupów Krakowa, ul.Franciszkańska 3 z najsłynniejszym oknem na świecie, 2 kwietnia br

                         Wiosna zawitała do krakowskiego Ogrodu Botanicznego

                  Wspaniałe tulipany mówią, że niebawem będzie maj i Juvenalia

                                     ...i piękne tulipany "Maria Kaczyńska"

                                                               Hiacynty

                                             Ogród botaniczny - główna aleja

                                                       Główna aleja ogrodu

                                        Nastał czas kwitnienia żonkili i narcyzy

                                           Wielki klomb przy głównej aleji

                                        Kolorowa rabata z wiosennych kwiatów

                                                    Kwitnący pigwowiec

                                                          Portret żonkila

                                                       Ogrodowa sadzawka

                                                            Potężne drzewo

                                                            Złocista azalia

                                                            Skalny ogródek

                                           Uroczy zakątek ogrodu botanicznego

                                                      Żonkile na rabacie

                                              Przydarzyły się i "łezki wiosny"

                                             Wiosenny obraz arboretum

                                                      Zakwitły krzewy bzu...

                                               Złocisto-wiosenna łąka

                                                          Różanecznik

                                                             Krzewy azalii

                                                                     Azalia

                                                                   Azalia

                                         Fontanna wśród białych magnolii

                                                            Cud-magnolia

                                                   Wiosna na wrzosowisku

                                                    Wrzosowisko z azalią

                                   Tajemniczy mur pokryty zielenią i kwiatami 

                                   Stary mur ozdobiony roślinnością naskalną

                                         Japoński klon purpurowy strzępolistny

                                               Maj na krakowskich Plantach

                                           Kościół Dominikanów - widok z Plant

                        Grażyna i umierający Litawor (bohaterowie A.Mickiewicza)

                                             Gotycki kościół pw. Św. Krzyża

                   Pomnik Floriana Straszewskiego, pomysłodawcy i współtwórcy

                   krakowskich Plant

                   fot. Ewa Utracka

   

   

   

   

PERŁY CZARNOGÓRY

 

                 Mapa fizyczna wybrzeża Czarnogóry; widoczne "agrafki" kotorskie

                                                              Boka Kotorska

              BOSKIE "AGRAFKI" KOTORSKIE

                         Autobus unosił mnie asfaltową drogą pośród łąk w stronę przysiółka Krstac. Po prawej stronie ujrzałam przydrożną knajpkę z czerwonym dachem. 

Półtora wieku temu była tu karczma, a nieco dalej posterunek przy granicy między Księstwem Czarnogóry i Cesarstwem Austro-Węgier do czasu konferencji w Wersalu w 1919r, kończącej Wielką Wojnę. Zgodnie z postanowieniem Kongresu Wiedeńskiego w 1815r miasto Kotor i jego okolice, także pozostałe miasta na wybrzeżu adriatyckim należały do Królestwa Dalmacji, części cesarstwa Habsburgów. Panujący długie dziesięciolecia cesarz Franciszek Józef I wojował z sąsiadami, z "buntownikami" z wielce zmiennym szczęściem. Potrzebował dobrych dróg dla skomunikowania miejsc działań wojennych z "centrum władzy". Jedną z "gorących" granic na Bałkanach była granica z prężnym, młodym krajem – Czarnogórą. Najjaśniejszy Pan wydał rozkaz budowy drogi łączącej Kotor z posterunkiem granicznym powyżej wsi Njegusi, w strefie przygranicznej z Czarnogórą, co uzasadnił względami wojskowymi. Koniec, kropka! 

Projektantem budowy i nadzorcą prac został Czarnogórzec, inż. Josip Slado. 

Drogę budowało wojsko z pomocą okolicznych robotników, od przedmieścia Kotoru, wycinając mozolnie serpentyny w skalistych, wapiennych stokach Gór Lovcen do wspomnianego wyżej granicznego posterunku. Roboty drogowe rozpoczęte w 1879r zakończono w 1884r; obejmowały one niewiarygodnie trudny teren, pełen różnych niebezpiecznych niespodzianek (przy ówczesnym stanie techniki) z zagrożeniem ze strony Natury (wstrząsy sejsmiczne) włącznie.

Droga z Kotoru do granicy z Czarnogórą to serpentyna o 25-ciu ostrych zakrętach, stromych podjazdach, wąska, biegnąca ponad stromiznami, przepaściami, pośród traw, krzewów i skarlałych drzew, licząca 25 km długości, o utwardzonej powierzchni. 1 m2 tej drogi kosztował skarbiec habsburski 5 złotych dukatów.

Czarnogórski inżynier, beznadziejnie zakochany w urodziwej Milenie, księżnie Czarnogóry, dolnemu odcinkowi budowanej drogi nadał kształt litery "M", uwieczniając w ten sposób imię swej Muzy i dając "niemy" wyraz swoim uczuciom; dobrze, że księżna nie miała na imię np.Olga...

Przydrożna jadłodajnia była nadal czynna, miała czerwony dach widoczny spośród drzew, pilot wskazał miejsce przebiegu granicy sprzed 100 lat. 

         Koniec (!) "agrafek"kotorskich przy przydrożnej knajpce o czerwonym dachu,

   widocznym jako krótka, czerwona kreska w pobliżu grzbietu górskiego.

Przejechaliśmy przez "skalną bramę" na wysokości ok. 1000 m npm i... dziękowałam Panu Bogu w zaciszu serca, że nie pierwszej już młodości pojazd posiadał mocne, pewne hamulce, a kierowca zdążył już wykazać się kunsztem i refleksem w dotychczasowej podróży z Canj do Cetynje i Njegusi. 

Byłam między wapiennymi skałami, przejechałam przez bramę skalną; stoki górskie, drzewa i zarośla zdawały się być w " zasięgu ręki", a ja w "łupinie"na kołach, na wąskiej, asfaltowej "wstążce"szybko jechałam w dół, ku 25-tej "agrafce" czyli ostremu zakrętowi drogi - serpentyny.

A co będzie, jak zza zakrętu wynurzy się samochód jadący z dołu, albo, co gorzej - autokar? Jak się wyminiemy? Przecież, do cholery, tak tu wąsko, ciasno, stromo, niektórzy nawet w stronę okien woleli nie patrzeć. Ale tylko przez chwilę...

Szczęśliwie minęliśmy 25-tą"agrafkę" i zaczęły się pokazywać niesamowite obrazy. 

W powietrzu już latały "ochy" i "achy", pstryknęły aparaty fotograficzne, porywano się z miejsc do okien, by zrobić wyczekaną fotkę.

                                    Ukazywały się zalewy Boki Kotorskiej

Byliśmy ciągle wysoko, zdawało się - pod błękitem nieba, a wokół wspaniałe widoki na rozświetlone słońcem bliskie i odległe górskie olbrzymy, zdobne w zieleń różnych odcieni nieco przymglone, niebieskie zatoki i zalewy morskie oraz nieduże, jasne plamy osiedli. Fantastycznie!

Autobus zjechał na małą platformę widokową, zabezpieczoną barierką. - Oooooo! - rozległo się po autobusie. 

                 Widok z platformy widokowej na Zatokę Kotorską, Kotor i osiedla

Szybko wysiadłam i znalazłam sobie miejsce do kontemplacji tego cudu Natury. 

Tak, to był chyba najpiękniejszy widok, jaki podziwiałam w ostatnich latach ten bajeczny obraz Zatoki Kotorskiej, wspaniale "wyrysowany"! 

                 Zalew Hercegnowski, Trójkątny zalew Tivatski i miasteczko Tivat

                              Pasmo Vranac, zalew Tivatski i Hercegnowski

                             Zalew Tivatski, Hercegnowski i brzeg Adriatyku

                    Zalew Kotorski, miasto Kotor, pasmo Vranac i zalew Risański

Nazwa "boka" to "usta"- "bocca"z języka włoskiego, który nikomu tu do dziś nie jest obcy - czyli "Usta Adiatyku". Zatoka jest głęboko wcięta w ląd, złożona z kilku mniejszych zalewów. Patrząc na mapy – pierwszy od strony Adriatyku, za cieśniną - zalew Hercegnowski, znów cieśnina i rozległy, trójkątny zalew Tivatski, potem Risański i Kotorski. Ten układ zalewów i cieśnin wrzynający się w pasma górskie sprawił, że Zatoka Kotorska jest uważana przez niektórych za jedyny fiord Południa Europy.

                                               Zalewy Zatoki Kotorskiej

                                  Zalew Kotorski i skaliste zbocza Gór Lovcen

                                                  Zalewy Zatoki Kotorskiej

Nad Zatoką, w dali drzemały stare miasta – przymglone, jak odległy Herceg Novi, wyraźnie widoczny Tivat z pasem startowym lotniska i mariną, niewidoczny, zabytkowy Risan – widać było tylko zalew risański, Kotor i Perast przesłonięty przez zieleń i masyw Lovcen nieomal u naszych stóp. Spoglądałam na przepastne stromizny, żebra skalne, białe, szare, ozdobione zielenią makii.

                                           Zalew Tivatski i lotnisko w Tivat

                            Kotor czyli Cattaro nad zalewem u stóp Gór Lovcen

                                    Do Kotoru zawinął wycieczkowiec

                            Wycieczkowiec zacumował w pobliżu bramy miejskiej

Do przystani w Kotorze przypłynął biały wycieczkowiec i stał zacumowany w pobliżu zabudowań. Powiodłam wzrokiem w prawo i ujrzałam "zygzak" drogi dla piechurów, o której słyszałam w Njegusi. 

                            Droga dla pieszych idących z Njegusi do Kotoru

Dawno, dawno temu pewnie to była ścieżka, którą wydeptywały stopy górali przez kilkanaście wieków chodzących na targi do Kotoru. Oczom nie wierzyłam! Wieś była odległa od morza zaledwie o 2,5 km w linii powietrznej! 
Z tyłu, za plecami miałam strome, kamieniste zbocze, miejscami porośnięte rzadką, długą trawą, kolczastymi krzewami; tu i tam sterczały często nagie, karłowate, pokrzywione drzewa i jakieś nieznane mi kwitnące rośliny - taki boży "makroskalniak", sięgający aż po skalisty grzbiet, którym można dojść do Mauzoleum Petroviczów-Niegoszów. Spoglądałam na marinę w Kotorze i oryginalne pasmo Vranac z tak uformowanym przez erozję stokiem, że wyglądał jak pofafdowany, niższe od innych pasm nad zatoką. 

                        Jeszcze jedno spojrzenie na Bokę Kotorską z PN Gór Lovcen

Szybkie, pamiątkowe zdjęcia i już, już wsiadałam do autobusu. Kilkanaście minut podziwu dla tak zaskakującego piękna widoków Przyrody to trochę mało!

Mijały kolejne "agrafki". 

                                                         22-ga "agrafka"

                                         Motocykliści spotkani w Njegusi

Strome zjazdy, 22-ga "agrafka, 21-sza – minęli nas motocykliści spotkani w Njegusi i już ich nie było; 20-ty zakręt i stromy zjazd.

                               20-ta "agrafka" czyli jeszcze 20 km do Kotoru

                                                        Nachylenie drogi

                                                   Zabezpieczenie drogi 

                               Martwe, wyschłe drzewa na słonecznym stoku

                                    Widok z serpentyn na fortyfikacje Kotoru

                                   "M" jak Milena czyli już niedaleko do Kotoru

Po chwili oglądałam drogę wygiętą w literę "M"- jak Milena, czyli nie daleko do Kotoru. Kolejne "agrafki" wywoływały w człowieku nowe porcje zauroczenia, emocji bez refleksji – na nie przyszedł czas później.

Około 10-tej agrafki było spotkanie z samochodami osobowymi; musiały się cofać do poszerzonego miejsca drogi; wtedy mogły ostrożnie minąć autobus.

Dalsza podróż do Kotoru odbyła się bez przeszkód. Zjazd "boskimi agrafkami" trwał godzinę, 25 km drogi "piękniejszej od zachwytu" i tak właśnie ją będę pamiętać i wspominać.

       Początek "boskich agrafek". U góry widoczny dach knajpki przy granicy sprzed  stulecia.

                                       Jacht cumujący w kotorskiej marinie

                                   Widok na bulwar i "las masztów" w przystani

Autobus podążał wzdłuż mariny – po lewej "las " masztów, "gąszcz" łodzi i jachtów. Wreszcie przy nabrzeżu, naprzeciw bramy w murach miejskich, w odległości ok. 100 m stał zacumowany potężny "blok mieszkalny", hotel z restauracją, klubami, kawiarniami itd, pływający "pałac whisky i rakiji" ten sam, który widziałam z góry, z punktu widokowego.

Wzdłuż bulwaru "płynął" tłum przybyszów - część do lokali gastronomicznych, część do Starego Miasta. "Wąż" "męczenników " turystyki górskiej pełzł kamienistą drogą, w pełnym słońcu, w stronę kościoła Matki Bożej od Zdrowia i wyżej, do ilirskiej twierdzy na Samotnym Wzgórzu. Za fantastyczno-bajkowe widoki trzeba bowiem zapłacić wylanym potem i dużym wysiłkiem. No, ale warto...!

                                          Przejazd przez Kotor wzdłuż zatoki

Siedząc wygodnie w autobusie spoglądałam na lśniące wody Zatoki Kotorskiej, na zabudowania, podziwiałam uroczą, pełną światła krainę olbrzymich, wapiennych grzbietów, zieleni cyprysów i palm, kolorowo kwitnących oleandrów, domów, pałacyków, kościołów, łodzi, jachtów.

Jadąc drogą wzdłuż zatoki widziałam hodowle małży, które potem ludzie spożywali w restauracjach.

Przebywałam chyba najdłuższe przedmieście w Europie, zwane Dobrota, co oznacza "miejsce dobre do życia", które rozwijało się nad Zatoką Kotorską poza Starym Kotorem przez ostatnie stulecia i rozwija nadal. Gdy na Bałkanach pojawili się Turcy Osmańscy, ludzie porzucali swe domy, pola, majątek i szukali miejsc bezpiecznych do osiedlenia. Taką oazą spokoju zdawały się być miasta leżące nad Adriatykiem, za przepaścistymi, zalesionymi górami i tam przeważnie się kierowali. Bezpiecznymi wydawały się Kotor i Perast, bo tam muzułmanie nie dotarli – miasta, które się obroniły pomimo paru ponawianych prób. Liczba mieszkańców Kotoru w XVIw przekroczyła 5000 ludzi; wówczas bogata szlachta i kupcy stopniowo opuszczali miasto, budowali nowe domy, nadmorskie rezydencje i kościoły, nad wodą, w cieniu drzew i tam znajdowali swoje "miejsce dobre do życia".

                                                                                                      Ewa Utracka
fot. Ewa Utracka

PERŁY CZARNOGÓRY

 

                                           Cetynje - stara stolica Czarnogóry

                        NIECO HISTORII I TRADYCJI

                                                 Droga z Budvy do Cetynje

                       Widokową, wygodną drogą jechałam w stronę starej stolicy Czarnogóry, do Cetinje, spoglądając na dzikie, niesamowite Góry Dynarskie. 

Ich pasmo na ogół skaliste, było porośnięte czymś, co trudno nazwać lasem: widziałam skarlałe, pokręcone drzewa, często kolczaste krzewy, trawy i jakieś porosty. 

Taką roślinność określa się mianem "makia".

                  Kompleks wapieni - odsłonięcie przy drodze w Górach Dynarskich

                                                 Skały porośnięte makią

Cetynje to dziś piętnastotysięczne miasto leżące w płaskiej dolinie śródgórskiej, na wysokości 650m npm. Szkoda, że nie przewidziano choć krótkiego postoju, bo w tym mieście, może niezbyt ciekawym architektonicznie, znajduje się podobno najskromniejszy i najmniejszy pałac królewski w Europie, stąd panował książę Nikola I, później pierwszy i zarazem ostatni król Czarnogóry.

To tu pozostały pamiątki po rodzie Petrović-Niegosz, a w mauzoleum na wzgórzu Orlov Krś spoczywa założyciel dynastii, książę Daniło I; u stóp wzgórza jest bliska sercu każdego Czarnogórca cerkiew i monastyr pw. Narodzenia Matki Bożej z cennymi relikwiami oraz cerkiew dworska w małym parku, na Cikorze, w której spoczęły szczątki jedynej pary królewskiej Czarnogóry.

    Dworska cerkiew na Cikorze w Cetynje zbudowana pod koniec XIXw przez Nicolę I.

Zachowały się też budynki kilku ambasad z przeł. XIX i XXw oraz teatr.

                                        Ulica we współczesnym Cetynje

Po drodze z Budvy pilot opowiedział w skrócie nieodległą w czasie historię tej ziemi, czyli jak kształtowała się nowoczesna jak na owe czasy, państwowość maleńkiego, górskiego kraju w raczej mało sprzyjających warunkach politycznych w Europie pd – wsch dla powstawania niepodległych państw ponad sto lat temu.

Słuchając uważnie, w dolinie śródgórskiej ujrzałam dużą wieś, potem jeszcze zakręt i zjazd do wsi Njegusi. Pilot opowiadał teraz o zwyczajach i tradycji w tej niezwykłej miejscowości. Niezwykłej, bo właśnie stąd pochodziła ostatnia dynastia czarnogórska panująca od połowy XIXw do końca I wojny światowej w 1918r. 

Młody książę Mikołaj(Nikola) objął władzę po swoich bliskich krewnych w 1860r. Ożeniono go z 13-letnią dziewczynką, Mileną Vukotic', córką rodziny arystokratycznej, aby zapewnić progeniturę dynastii Petrovićów – Niegoszów. 

Pan Bóg, początkowo nieco się ociągając, pobłogosławił parę książęcą trójką książąt i dziewięcioma księżniczkami i to one stanowiły prawdziwy skarb rodziny królewskiej i kraju.

Z upływem czasu książę Nikola z małżonką wydali zamąż pięć córek za panujących książąt i krółów. Jak zapamiętałam, jedna z nich, Elena, została żoną króla Włoch, Wiktora Emanuela III-go, Zorka - żoną króla Serbii, Piotra z dynastii Karadżordżjewiczów, kolejna księżniczka, Milica, poślubiła Wielkiego Księcia Rosji 

z dynastii Romanowów, jej siostra, Anastazja, - drugiego z Wielkich Książat tejże dynastii, Anna wyszła za panującego księcia Franciszka Józefa Battenberga. 

Księcia Nikolę i księżnę Milenę zaczęto nazywać "Teściami Europy". 

Nikoli I-szemu poszczęściło się też na polu reformowania państwa w podstawowych dziedzinach życia oraz wprowadzenie konstytucji.

W 1910 r Nikola I i jego małżonka Milena zostali ukoronowani.

Ich panowanie w Czarnogórze zakończyło się już w 1918r, gdy powstało Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, po kilku latach zwane królestwem Jugosławii z rodziną Karadżordżjewiczów jako dynastią panującą.

Król NikolaI wraz z małżonką przebywali wówczas na wygnaniu w San Remo, gdzie wkrótce zmarli. W 1989r szczątki jedynej pary królewskiej Czarnogóry oraz ich dwóch córek sprowadzono do kraju i złożono w cerkwi na Cikorze w Cetynje. 

Prawnuk króla Nicoli I-go i królowej Mileny obecnie mieszka w Czarnogórze wraz z najbliższymi, pobiera apanaże ze skarbu państwa, jest szefem rodzinnej fundacji promującej Czarnogórę w świecie, posiada apartament i ma do dyspozycji również piętro w dawnym pałacu królewskim oraz stary dom rodziny Petrovićów-Niegoszów w Njegusi.

                             Zakręt nowo budowanej drogi z Cetynje do Njegusi

                                                  Wieś w Czarnogórze

                                           Jeszcze parę minut i już Njegusi

Njegusi to do dziś "zamknięta" wieś złożona z kilkudziesięciu gospodarstw, rozłożona na wysokości 1000 – 1100m npm. Widziałam świeże, zielone łąki, pasące się krowy i owce.Trochę dziwna dla nas, turystów, tradycja powoduje, że nikt obcy nie może się tam ot, tak sobie, przyjechać i osiedlić się, no chyba, że uda mu się "wżenić" w tutejszą, starą rodzinę. 

                                                Poczęstunek w Njegusi

Inna tradycja, licząca sobie ok. 600 lat dotyczy produkcji serów i szynki wędzonej w dość specyficznych warunkach i sposobach. I owszem, opowiedziano nam o tym wszystkim, ale po poczęstunku, a powitano nas gościnnie, kieliszkiem rakiji. Człowiek trochę się rozprężył, odpoczął po jeździe i wykładzie z historii, spróbował "delikatesów" no i nabrał nieco wigoru. Chleb, sery i szynka rzeczywiście smakowały znakomicie. Można było również spróbować tutejszego piwa i wina, ale ten "konkret" mięsny był najważniejszy. Pokazano nam wędzarnię szynek.

                                                            Wędzarnia

Cały proces wędzenia wygląda mniej więcej tak: przez dwa tygodnie mięso moczy się w roztworze soli, następnie przez pięć do dziesięciu miesięcy poddaje się je działaniu wiatru wiejącego od gór i od morza., zależnie od pory roku. Szynki dojrzewają zawieszane na kilku poziomach, od czasu do czasu są okadzane dymem z drewna bukowego. Rzeczywiście, w wędzarni bardzo smacznie pachniało oddziaływując na wyobraźnię gości już liczących euro w portfelach.

                                          i....wspaniale pachnące szynki

Na ścianie jadalni zauważyłam fotografie młodej pary królewskiej sprzed ponad stu lat, w strojach narodowych. Po małym kieliszku rakiji poszłam odwiedzić sklepik z pamiątkami i tu trochę mnie "zatkało": oprócz zwykłych kubków i innych drobiazgów wisiały podkoszulki z "dziesięcioma przykazaniami Czarnogórca"(także i po polsku, więc nie było problemu), dowcipnymi, informując zainteresowanego, jak postępować, by się nie napracować.

Szkoda, że tego nie zapisałam, ani nie sfotografowałam, ale coś niecoś

zapamiętałam. I tak np:

• człowiek rodzi się zmęczony i żyje, by wypoczywać,
• odpoczywaj w dzień, byś mógł spać w nocy,
• jeśli widzisz kogoś, kto odpoczywa, pomóż mu w tym,
• w odpoczynku jest zbawienie – od odpoczynku jeszcze nikt nie umarł,
• gdy przypadkowo zechce ci się pracować – usiądź, poczekaj, a zobaczysz, że ci przejdzie;

w tym duchu były też pozostałe porady. 

A pewna stateczna Czarnogórka dodała jeszcze jedno: pomóż, mój Boże, żeby mógł, a jak dalej nie może, to weź go sobie, Panie Boże...!

Nic dodać, nic ująć; każda nacja ma swoje mądrości i doświadczenia...

                                              Gospodarstwo w Njegusi

Zwykle wracając z kolacji żartowałyśmy sobie widząc właścicieli hotelików, pensjonatów, sklepów i restauracji przy różnych napojach wiodących rozmowy, że właśnie układają swoim kobietom rozkład prac na następny dzień.

Z Njegusi do Kotoru jest w "prostej linii" 2,5 km. Przez góry Lovcen wiedzie stara droga dla piechurów, którzy kiedyś, z "towarem" wędrowali na targ do Kotoru.

Zapytałam gospodarza o zimę w Njegusi. I owszem, była ostra . Śniegi - dobrze powyżej kolan, leżały w styczniu prawie trzy tygodnie, a mróz był - 6st C! A potem było już tylko cieplej.

Po solidnym odpoczynku każdy z członków grupy zajął swoje miejsce i ruszyliśmy dalej w poszukiwaniu następnych "pereł". Za Njegusi przy końcu doliny był mały przysiółek Krstac i tu była dawna granica Cesarstwa Austro-Węgier i Czarnogóry, 

a tuż za nią przełęcz i... znaleźliśmy "super-perłę", ale o tym...proszę o odrobinę cierpliwości, zaraz napiszę!

                                                                                                 Ewa Utracka

fot. Ewa Utracka